Szkolnictwo przed półwiekiem
Młodzież jest wystawiona równocześnie na oddziaływanie bardzo dużej liczby instytucji, organizacji, grup społecznych, środków masowego przekazu. Uczestnicząc w życiu rodzinnym i w różnych formach życia zbiorowego poza szkołą, coraz silniej może ona konfrontować treść nauczania, ideały wychowawcze z realnym, nieszkolnym, życiem dorosłych. Zatem możliwości modyfikowania wpływu szkoły przez te wszystkie pozaszkolne oddziaływania są ogromne. W ten sposób dochodzimy do stwierdzenia, że szkolnictwo współczesne jest tylko jedną z form działalności kształcącej i wychowującej, że procesy kształcenia i wychowania stają się obecnie bardziej złożone i że ich efekty są wyznaczane przez bardzo skomplikowane układy czynników życia społeczeństwa. Oczywiście planowe, systematyczne wpajanie określonych programami treści dokonuje się tylko w szkole. Zatem to, co się dzieje między nauczycielem i uczniem, jest decydujące dla wszystkich wpływów pozostałych czynników oświaty.